Những lý do thường dẫn đến li dị như vợ hoặc chồng bồ bịch, bỏ bễ nhiệm vụ trong gia đình, hay một trong hai người tuyệt đường sinh sản, có những bất hòa dẫn đến chửi mắng đánh đập nhau… Người gây ra việc li dị bị xử phạt rất nghiêm, nhất là trong trường hợp đã có con
Cho phép đàn ông lấy vợ lẽ Ở người Mạ, hôn nhân một vợ, một chồng bền vững, vợ chồng gắn bó với nhau rất sâu nặng, tuy xã hội người Mạ cho phép người đàn ông có vợ lẽ, nhưng hiện tượng cưới vợ lẽ không nhiều.
Họ có thể lấy bất cứ người phụ nữ nào, thế nhưng đàn ông người Mạ thích lấy em vợ làm vợ lẽ, được như vậy thì gia đình vẫn hòa thuận, vợ cả và vợ lẽ đều cùng chung sức chăm lo vun vén cho gia đình.
Tình trạng ly hôn ít xảy ra trong các làng người Mạ, khi vợ chồng ly hôn phải được chủ làng ưng ý mới hợp lệ theo phong tục Mạ. Trường hợp này người Mạ rất quý và gia đình phía người vợ rất sẵn sàng hài lòng để cả hai hoặc ba chị em cùng lấy một chồng. Trong hôn nhân, người Mạ không cho phép kết hôn lẫn lộn thứ tự anh em, ví như người anh lấy cô em làm vợ, thì người em chẳng thể lấy chị của vợ anh mình được.
Họ quan niệm vợ chồng lấy nhau được xem như chuôi dao với lưỡi dao, như lửa với tro, nên ít có tình trạng chồng hoặc vợ ngoại tình, để dẫn đến li dị nhau.
Trường hợp đôi trai gái này yêu nhau đến mức chẳng thể bỏ nhau được, họ có thể dẫn nhau đến một vùng đất xa để chung sống.
Sau hai hoặc ba năm, khi nhà gái và buôn làng có thiện cảm tốt với chàng trai, thì gia đình nhà gái với già làng mới cho phép tổ chức cưới. Theo Làng Việt. Tuy nhiên người chồng có thể miễn tuân theo luật tục này và có thể tái hôn khi chưa miễn hạn tang, nếu anh ta được gia đình người vợ quá khứ cho phép hoặc anh ta lấy chị em gái của người vợ quá khứ.
Nếu vợ quyết định bỏ chồng, người vợ cũng phải để lại tất tài sản cho chồng và ra về nhà ba má tay không như trường hợp chồng bỏ vợ. Ảnh: bảo tồn tỉnh Lâm Đồng.
Khi cặp vợ chồng người Mạ li dị, nếu người chồng bỏ vợ thì theo lệ luật của buôn làng người chồng phải để lại tuốt luốt của cải, nhà cửa, ruộng vườn cho người vợ và ra đi tay không, về với gia đình cha mẹ của mình.
Chuyện xét xử không chỉ do họ hàng mà còn do hội đồng già làng thu xếp một cách rất cẩn trọng, do việc li dị của hai người, thường dẫn đến sự cắt đứt quan hệ tốt đẹp giữa hai họ đã trở thành dâu gia
Những “quy tắc” hôn nhân được áp dụng cả đối với bản thân và gia đình anh em, chị em kết nghĩa, cha con kết nghĩa hay cha đỡ đầu và con cháu của họ cũng phải tuân những “quy tắc” này.
Vợ chồng người Mạ gắn bó với nhau không chỉ vì tình cảm thương xót đơn thuần. Trường hợp hai vợ chồng đã có con với nhau, đứa con sẽ quyết định, nó thích sống với ai và người cha hoặc mẹ phải có bổn phận nuôi nấng. Bắt bồ được coi như một trọng tội và bị luật tục trừng trị. Trong hôn nhân họ tuân rất nghiêm nhặt lệ luật của buôn làng, ít có trường hợp li dị và vi phạm lệ làng.
Phần nhiều đàn ông lấy vợ lẽ là do đề nghị của công việc hơn là vì thói bướm ong. Kẻ thông gian vừa phải phạt vạ để tạ tội với ngu, vừa phải bồi hoàn cho người bị phụ tình một số tài sản theo sự xét xử của tòa án phong tục. Thường những người cưới vợ lẽ là những người giàu, có cơ ngơi rộng lớn (nhiều vườn, ruộng, gia súc) cần có thêm người để chăm chút, săn sóc, phần lớn là chủ làng.
Từ quan hệ sui gia mật thiết như trên, dẫn đến chồng chết, vợ được lấy em chồng hoặc vợ chết, chồng được lấy em vợ, nếu hai bên đều đồng tình để bảo vệ tài sản của gia đình lớn. Sau khi chia tay nhau, hai người đều có thể tự do tiếp tục cuộc hôn nhân mới. Thường sau khi cưới vợ, chàng trai ở hẳn bên buôn của vợ và gia đình mới được gây dựng này trở nên thành viên của buôn làng.
Đa số đàn bà người Mạ có chồng sớm. Trước kia, chế độ hôn nhân ở người Mạ thường có quan hệ hôn nhân trong bộ tộc, ngày nay trong quan hệ hôn nhân người Mạ đã cho phép con gái trong làng được lấy chồng xa
Cặp bồ bị coi là trọng tội. Cấm hôn nhân cận huyết thống Cũng giống như người Kinh, chế độ hôn nhân ở người Mạ cấm ngặt việc lấy nhau trong dòng họ gần như con chú, con bác ruột và con dì.
Lễ chạm trán cho cô dâu, chú rể. Mà theo “quy tắc” hôn nhân của người Mạ, hai họ dâu gia trong cùng một thế hệ được khuyến khích hôn phối tương hỗ.
Sau thời gian làm lụng, tích lũy được ít vốn họ có thể quay về làng cũ mua một con heo hoặc trâu để chịu phạt. Thông thường khi chồng hay vợ chết, người góa phải để tang một năm. Con trai thuộc dân tộc khác hoặc dân tộc Mạ nhưng ở buôn khác muốn cưới vợ trong buôn, phải đến ở nhà gái, vừa làm việc với dân làng để sinh sống, vừa viện trợ nhà gái.
Đứa bé còn nhỏ thì nhất quyết phải sống với mẹ. Họ nhà trai mang lễ vật đến nhà gái. Xử phạt nghiêm khi li dị Ở người Mạ vợ chồng li dị nhau là một vấn đề rất liên quan đối với đôi vợ chồng và cả hai họ sui gia. Mười ba tuổi đã có thể gả chồng và thường họ lấy chồng vào năm mười lăm tuổi. Trường hợp vi phạm này bị trị nặng như tội loạn luân trong một dòng máu.
Heo hoặc trâu này được mang trình cúng và mời cả làng cùng ăn, sau đó gia đình và thôn ấp mới bỏ qua chuyện cũ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét