Việc phân luồng như nhiều nước thực hiện, chúng ta khó thực hiện theo hay sao? Từ năm 1996, tại Hội nghị Trung ương 2, khóa VIII đã đặt ra vấn đề phân luồng trong Nghị quyết Trung ương 2 về giáo dục
Học để đi thi, chỉ lấy đi thi vào ĐH là con đường gần như là độc nhất vô nhị đối với thanh niên nước nhà - Đấy là một thảm họa, lãng phí tiền, thời gian, công sức của cả gia đình và tầng lớp. Còn chúng ta có chủ trương phân ban, nhưng phân theo khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội; do ít người vào học khoa học tầng lớp quá thì lại có một ban chung.
Khi không đạt được thì áp lực của gia đình dẫn đến hậu quả không hay. GS. Như nước Đức, sau lớp 5 đã phân luồng: đi học để ra nghề hay đi vào một trường trung học để lên ĐH.
Ở đây có cả vấn đề không đánh giá đúng mình, không đánh giá đúng ngoại cảnh, sĩ diện một cách hão huyền. Ở các nước, họ tổ chức phân luồng. Ở Pháp, đến lớp 7 thì học 1 năm hướng học và hướng nghiệp; nghĩa là vẫn học chương trình thường ngày nhưng người ta gọi niên học đó là hướng học và hướng nghiệp bởi bắt đầu từ đấy là hướng nghiệp rất rõ.
Ở nước ta trước đây đã có sự phân chia từ hết lớp 9; em nào lên THPT vào ban A thì học đẵn môn Toán, Lý, Hóa. Các vị phụ huynh phải hiểu, đánh giá đúng con mình, đừng tạo áp lực.
Nhiều em còn chịu áp lực từ gia đình, thưa ông? Đúng. Chúng tôi có con số của các nhà tâm lý học ở TP. Tự vẫn do áp lực Những năm gần đây, cứ vào đợt ban bố điểm thi ĐH, không ít thí sinh rơi vào stress vì thi trượt.
Có nước là 40:60, nhưng đẵn là 50:50. Có những em hiểu được mình, nhầm thì sửa. Lúc đó câu hỏi “dừng lại, hay đi tiếp” cũng rất đau đầu. Hướng nghiệp kém Đành rằng việc kỳ vọng vào ĐH là quá lớn, do triết lý “hư văn, khoa cử, quan trường” từ thời phong kiến còn rơi rớt lại - như ông nói.
Tay nghề có thể là công nhân, kỹ sư hay nhà khoa học. Khi không đạt được nên thất vọng tột bực.
Nhưng lẽ nào không có biện pháp nào để giảm bớt “bi kịch”? Phải dấn công tác hướng nghiệp ở khối THCS và THPT làm rất kém. Đó có phải sự phân luồng? Đó là phân ban chứ không phải phân luồng. Tôi biết có người tốt nghiệp Đại học Y ra mở cửa hàng gỗ và họ thú vị với công việc hiện tại.
Nhà trường phải kết hợp với gia đình hướng nghiệp cho các em. Chúng ta chịu ảnh hưởng từ thời Lý đến ngày nay (hơn 10 thế kỷ) cái “hư văn, khoa cử và quan trường”. Không phải vào ĐH là con đường tiến thân vinh quang độc nhất. Như thế là không đánh giá đúng được năng lực của mình, trước tiên là không hiểu rõ bản thân của mình.
Họ phân thành 2 luồng rõ rệt, thậm chí có tỷ lệ phần trăm. Trong xã hội Việt Nam bây giờ, nuôi con học đến lớp 12 thì đại bộ phận theo triết lý “Học để thi đại học”, thậm chí là vào trường nào cũng được, dù không biết học ra để làm gì. Chúng ta cần phổ biến rộng rãi mục đích giáo dục, làm cho mọi tầng lớp quần chúng, nhất là những gia đình có con em vừa trải qua kỳ thi vào ĐH hoặc sắp học lớp 12 nhận thức rõ: học để thành người và thành nghề.
Thứ nữa, nhà trường kết hợp với gia đình phải làm tốt công tác hướng nghiệp, giúp các em hiểu, đánh giá được bản thân mình. Hoài Hương (thực hiện). Tầng lớp cần những con người có đạo đức và tay nghề. Bấy lâu, làm gì có ai hướng nghiệp cho học sinh đâu, toàn các em tự tìm hiểu. Phân luồng là luồng này đi học nghề, luồng kia đi ĐH. Việc học một ngành, ra làm việc ngành khác, ông có cho rằng “kiểu gì thì có tri thức cũng tốt; kiến thức đó sẽ tương trợ cho công việc của người ta dù công việc đó trái với ngành được đào tạo”? Với từng trường hợp cụ thể thì phải nghiên cứu, nhưng nói chung thì không tốt.
Ngoài gia đình, còn dư luận tầng lớp nữa, nhất là với những trường hợp được hi vọng học giỏi mà không may thi trượt.
Có những con số chúng ta không bao giờ đưa: có bao lăm người tốt nghiệp Đại học Y không đi làm tại các tỉnh, mà ở lại Hà Nội, thậm chí làm việc tại các cửa hàng.
Thực ra, công tác hướng nghiệp gồm 4 nội dung: Mỗi học trò phải hiểu đúng năng lực; hiểu được hứng thú của mình; năng lực, hứng thú này có đáp ứng đề nghị thị trường lao động không; cảnh ngộ kinh tế gia đình mình như thế nào? Cả 4 điều này chúng ta không nói rõ để từng học trò, từng gia đình hiểu.
Ông có nhận xét gì về các trường hợp này? Nói riêng trong trường hợp trẫm mình khi đi thi không đạt yêu cầu, nếu xét dưới giác độ cá thể thì: Hành động thi trượt mâu thuẫn với kỳ vọng, nghĩa là sự kỳ vọng quá lớn dẫn đến thất vọng tuyệt đỉnh và dẫn đến trẫm mình. 18 tuổi, nhưng không vạch được đường đời, cho rằng ước vọng, kỳ vọng vào ĐH là độc nhất vô nhị.
HCM: Trong tổng số thí sinh thi vào một số trường, chỉ có 25% biết mình nên chọn nghề gì. Thí dụ ,ở Trung Quốc là 50:50, nghĩa là 50% học hết THCS thì đi học nghề, còn 50% học tiếp để vào ĐH. Có thể đấy cũng là một phản ứng tuyệt vọng do sức ép của gia đình, kiểu như nuôi con như thế, con phải vào đại học, trở nên thầy thuốc, kỹ sư.
Rút cuộc trên thực tiễn chương trình phân ban đã bị hủy bỏ. Ở Anh, sau lớp 10 là phân luồng rất rõ; em nào tiếp kiến lên học lớp 11, 12 gọi là A (phân ban hẹp để vào các trường ĐH ứng). Đây là một áp lực rất lớn của một triết lý hư danh trong tầng lớp chúng ta, chịu ảnh hưởng của nhiều thế kỷ chịu đô hộ và phong kiến.
Xin cảm ơn ông về cuộc nói chuyện. TSKH Phạm Minh Hạc, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục. Trường hợp quá bức xúc dẫn đến mâu thuẫn tột đỉnh, không có lối thoát thìa là cá biệt, nhưng cá biệt đó sinh ra từ đại thể.
Thậm chí có những trường hợp tự tử chỉ vì thất vọng. Nhiều trường hợp thất vọng, nhưng không đến mức quá lớn. Trái ngành là không tốt! Có một số sinh viên thi vào được những trường danh giá, đòi hỏi lực học rất tốt mới thi đỗ, nhưng trong quá trình học lại chán nản vì mọi thứ không như mình tưởng. Nhưng từ đó đến nay không ai thực hành. Riêng tỉnh Vĩnh Phúc bắt đầu từ năm ngoái có chủ trương phân luồng: Anh nào đi học nghề thì được cho tiền đi học.
Đó chính là một lý do dẫn đến các trường hợp tự tử. Hiện, số trường nghề quá ít, chúng lại được đôn từ cao đẳng lên ĐH.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét