Phát triển tải hành khách công cộng

Tuyến đường sắt trên cao trên phố Nguyễn Trãi (Thanh Xuân) đang dần thành hình. Ảnh: QUANG TRUNG Xe buýt đã chạm "ngưỡng" Tải hành khách công cộng (VTHKCC) được xác định là phương tiện chủ lực trong hệ thống liên lạc vận tải ở Thủ đô. Vì vậy, trong những năm gần đây, hệ thống xe buýt được phát triển mạnh mẽ, nhằm lôi cuốn đông đảo người dân sử dụng, góp phần hạn chế số lượng công cụ liên lạc cá nhân chủ nghĩa, khắc phục tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông. Không chỉ học trò, sinh viên tuyển lựa xe buýt làm dụng cụ đi lại hằng ngày, mà càng ngày càng có nhiều công chức, người già chọn lựa công cụ này. Một số hành khách cao tuổi cho biết: Đi xe buýt an toàn, tiện lợi, chi phí rẻ và không phải coi chừng việc ăn gian như đi ta-xi. Khi lên xe người già, trẻ nhỏ thường được các bạn trẻ nhường ghế, nếu "quên" thì lái phụ xe cũng nhấc, sắp đặt chỗ ngồi. Tuy nhiên, mạng lưới xe buýt còn mỏng, một số nơi vẫn chưa có điểm đón đợi... Theo số liệu của Sở giao thông chuyên chở Hà Nội, ô tô buýt hiện mới chỉ đáp ứng được gần 10% nhu cầu đi lại của người dân Thủ đô. Song vào thời điểm bây chừ, phương tiện này khó có thể phát triển hơn nữa do hạ tầng giao thông thành thị có những bất cập. Quỹ đất dành cho liên lạc hiện chỉ đạt khoảng 8% đất xây dựng thành phố. Phần nhiều các tuyến đường, phố có mặt cắt nhỏ, có quá nhiều nút giao cắt và chính yếu là nút giao đồng mức. Nhiều tuyến đường và nút giao đã quá tải phương tiện. Nút giao cầu Chương Dương, đường Nguyễn Trãi có số lượng xe phê duyệt vượt quá công suất gấp năm, sáu lần so với thiết kế, nhất là vào giờ cao điểm... Trong khi đó, lượng dụng cụ giao thông cá nhân chủ nghĩa đấu tăng nhanh (tăng từ 12% đến 15%/năm). Hạ tầng cho xe buýt cũng chưa được quan tâm đầu tư. Hiện, ở Hà Nội mới có tuyến đường Nguyễn Trãi bố trí làn đường riêng cho xe buýt, nhưng tuyến đường đã xuống cấp. Còn tại các tuyến đường khác, xe buýt vẫn hoạt động trong dòng liên lạc hổ lốn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông, dẫn đến giảm tốc độ chạy xe, giảm hiệu quả khẩn hoang, ảnh hưởng đến cuốn khách hàng. Việc xe buýt chạy trong dòng giao thông hỗn hợp, thẳng thớm chở hành khách ở mức từ 120 đến 150% tải trọng thiết kế còn dẫn đến việc phương tiện nhanh xuống cấp và gây khói bụi. Có những thời điểm, do mật độ phương tiện lớn, xe buýt lưu thông chậm đã tạo thành hàng dài nối đuôi nhau trên đường, gây ùn ứ hoặc do chẳng thể rẽ vào điểm đợi xe buýt để đón khách đã phải bỏ khách. Trên địa bàn thành thị hiện mới có 350/1.800 điểm dừng ô tô buýt được lắp đặt nhà chờ phục vụ khách do thềm chật hẹp. Nhiều khu thành thị, trung tâm thương nghiệp, khu vui chơi... Chưa có quy hoạch quỹ đất dành cho VTHKCC. Tất thảy những yếu tố nói trên là duyên cớ làm cho hệ thống xe buýt khó có thể phát triển hơn nữa, bởi không bảo đảm an toàn, tiện lợi cho người dân và sẽ làm gia tăng mật độ dụng cụ, gây ùn tắc giao thông. Phát triển đường sắt tỉnh thành Để tạo những điều kiện phát triển hệ thống VTHKCC, mới đây, HĐND thành phố đã ban hành quyết nghị về ưu tiên phát triển VTHKCC khối lượng lớn; khuyến khích đầu tư xây dựng, khai phá bãi đỗ xe ô-tô và các dụng cụ khác; vận dụng công nghệ cao trong quản lý, điều hành hệ thống liên lạc vận chuyển trên địa bàn. Đích đặt ra là đến năm 2015, VTHKCC đáp ứng từ 12% đến 15% nhu cầu, đến năm 2020 đáp ứng từ 35% đến 40% nhu cầu của người dân. Để đạt đích nêu trên, thị thành đã chỉ đạo đổi mới phương tiện và đang tiến hành tập kết hoàn chỉnh mạng lưới xe buýt. Đến năm 2020, có từ năm đến sáu tuyến xe buýt tải nhanh khối lượng lớn, đưa vào vận hành ít ra hai tuyến đường sắt thị thành là tuyến Yên Nghĩa - Cát Linh và Nhổn - Ga Hà Nội. Thành phố ưu tiên bố trí quỹ đất và đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ hệ thống VTHKCC như: trạm trung chuyển, ga đường sắt tỉnh thành, điểm dừng đỗ, đường riêng cho ô tô buýt... Từng bước khai triển hệ thống vé điện tử dùng chung cho các loại hình VTHKCC. Đào tạo nhân công để quản lý, khai phá, vận hành hệ thống giao thông sáng dạ. Doanh nghiệp sẽ được vay vốn ưu đãi đối với các dự án áp dụng công nghệ cao vào quản lý, điều hành giao thông chuyển vận với mức vay cao nhất lên tới 80% số vốn đầu tư theo từng dự án... Cùng với các công việc nêu trên, tỉnh thành thực hiện các giải pháp hạn chế dụng cụ liên lạc cá nhân. Trước mắt sẽ áp dụng mức thu phí lưu thông, phí dùng đường, hè trong khu vực nội đô. Về lâu dài, việc nghiên cứu hạn chế dụng cụ liên lạc cá nhân sẽ được thực hiện một cách cẩn trọng trên cơ sở khảo sát và tính hạnh khoa học, phù hợp điều kiện kinh tế - từng lớp, cơ sở hạ tầng và hiện trạng của màng lưới VTHKCC. Hiện, thành thị đang thí điểm một số ưu tiên cho ô tô buýt như tổ chức làn đường riêng và có tín hiệu ưu tiên ở các nút giao để xây dựng tuyến buýt nhanh Kim Mã - Hà Đông. Việc sắp xếp, bổ sung, hợp lý hóa luồng tuyến VTHKCC cũng sẽ sớm được nghiên cứu và thực hiện. Dự án tuyến đường sắt thành phố Cát Linh - Hà Đông đang được tụ hợp đẩy nhanh tiến độ, dự kiến đưa vào khai hoang trong quý II-2015... Với những hoạt động nói trên, VTHKCC sẽ có những bước tiến đáng kể trong thời gian tới. HẠNH NGUYÊN