Bởi cuộc thế chẳng bao giờ hết những vấn đề day dứt nghĩ suy
Là kẻ ít lấy men rượu làm vui nhưng men say tưởng tượng cũng giúp anh buông mình thả những câu thơ thật là thơ: “Rượu đã thấm/Tóc không bờ mây biếc/Em thôi cười như thuở thờ ơ trăng/Những ngang ngửa sau một ngày cơm áo/Ta trơ khấc cô đơn biết nhường nào”. Ngóng ra cũng chẳng đến nỗi thẹn với Đồng Đức Bốn. Ở tuổi của anh có nhẽ sẽ hợp hơn nếu chuyển sang viết tiểu thuyết? Anh cười: “Đó cũng là một trong những ý định của tôi”.
Dễ đoán Trần Quang Quý là “người tình chung thủy” của thể thơ tự do nhưng anh cự nự: “Cũng có làm thơ lục bát đó chứ.
Trần Quang Quý biết ở đằng sau có kẻ “đánh” mình nhưng anh có lý do riêng. Giữa đoạn. Đi rất nhiều nơi. Bằng những câu thơ mũi tên bay theo nhạc điệu du ca để tạo thành cõi lạ”. Không nhận mình đào hoa nhưng nhà thơ cũng từng được một số chị em tỏ tình. “Vai nào anh sắm đạt nhất trong cuộc đời?”.
Tôi không “li dị” truyền thống”. Có những câu thơ tình khiến tác giả “Bên kia sông Đuống” phải rơi nước mắt khi đọc: “Anh nghèo lắm có gì đâu ngoài sách/Có gì đâu gia tài chẳng ngoài em/Ô cửa hẹp mà trời thăm thẳm quá/Một ngôi sao buông lỏng giữa xa mờ”.
Mất mát. Trần Quang Quý thì bận bịu. Anh là tác giả của những tập thơ mang tên lạ: “Siêu thị mặt”. Anh đáp: “Vai đạt nhất và lộ nhất chính là mặt tôi”. Tôi chắc bạn đọc sẽ bịn rịn những câu thơ đẫm tình quê của Trần Quang Quý hơn: “Cổ tích làng tôi tắm ở cầu ao/Em cứ thả trắng ngần trăng ướt/Tôi vục xuống lòng tay như hứng được/Một làn hương bồ kết bay hờ” hay “Lớp gạch già lõm mặt/Cánh cổng lăn kẽo kẹt đời người”… Ngỡ mình… như cá Trần Quang Quý có hai con trai.
Buồn vương cây ngô đồng/ Vàng rơi. Nhưng đúng là cũng có khi Trần Quang Quý bị… oan. Anh sáng tác sung sức nhất trong mười năm trở lại đây.
Kẻ đóng góp nhiều cho thơ lục bát. Vừa cảm xúc thế này: “Lối vào nhỏ/Căn nhà ta bé nhỏ/Một tiếng guốc khua đã đủ chật rồi/Em nấu ăn nhìn anh trong mắt ướt/Thế là chiều Hà Nội bớt lang thang”.
Tuy ít nhưng đượm. Thành tựu là những tập thơ nối nhau ra đời: “Giấc mơ hình chiếc thớt” (2003). “Người quê đi đến chỗ nào chả quê”. Trần Quang Quý cho rằng. Người ta cũng lại chế nhạo… tâm thành. Nếu chỉ nói. Và mới trở về từ Mỹ: “Đây là lần sang Mỹ thứ hai của tôi”.
Ngoảnh mặt nhìn nhân gian thấy lấp lóa những “Siêu thị mặt”. “Rừng cọ đồi chè đồng xanh ngào ngạt”.
Đây mới chính là những phát hiện. Ngoài thơ. Các nhà thơ thường bưng bít.
Anh có một đời sống gia đình “không giật gân”. Thuở mới vào nghề. Anh thuộc hàng may mắn vì “thi hứng” đột nhập đều đều. Cùng với thời gian thơ Trần Quang Quý càng giàu triết lí. Trần Quang Quý có ra tập bút kí kể chuyện ba lần đến nước Mỹ như vị giáo sư nọ không. Cung thủ Trần Quang Quý với độ căng của dây cung triết lý.
Không theo nghiệp thơ ca của bố. Còn Trần Quang Quý chẳng dại gì nói dối: “Tôi viết bằng cả hình dong và thực tế”. Vàng rơi. Hay lại thai nghén một chùm thơ quê? Trần Quang Quý sinh ra ở Phú Thọ.
Nhưng nhìn anh chẳng thấy miền bình yên nào. Hơi đâu mà… cãi Người trong giới đều biết Trần Quang Quý sở hữu thứ chẳng ai thèm tỵ nạnh: thị phi. Trong tiện thể thơ êm ái. Chiêm nghiệm. Nhưng sáng tác văn xuôi cần nhiều thời gian. Để không “đánh” lại: “Hơi đâu mà… cãi”. Nỗi ám ảnh của con cá chính là cái thớt. Nhìn anh lại nhớ tới câu thơ lừng danh một thời của Khuất Quang Thụy: “Sống mới khó làm sao/Nữa là còn tranh đấu/Nữa là còn sáng tạo/ Nữa là còn yêu nhau”.
Không thể nói. “Màu tự do của đất” (2012). Ngậm ngùi huých: “Ở nước mình chẳng ai sống được bằng nghề làm thơ”. Tranh: Nguyễn Xuân Hoàng. Tuy có tùng tiệm nhào nặn vẻ ngoài nhưng lại hào phóng ban phát thứ bên trong.
“Giấc mơ hình chiếc thớt”… Tập thơ “Giấc mơ hình chiếc thớt” tụ tập những bài thơ nói đến thân phận của những người yếm thế. Dễ làm với người trong nghề. Điều này nhiều người dấn.
Thơ đâu phải toán học. Cảm thấy nỗi thống khổ. Thơ Trần Quang Quý trẻ hơn tuổi tác và vẻ ngoài của anh. Thơ tình được viết bằng mường tượng. Trần Quang Quý đặc biệt say mê thể thao. Lại mê Exenhin. Giành giải thưởng của Hội Nhà văn chẳng hạn
Thơ tình không phải nguồn mạch chính trong sáng tác của Trần Quang Quý. Cố nhiên đó cũng chính là vật liệu để Trần Quang Quý viết những câu thơ tình.
“Siêu thị mặt” (2006). Cũng không làm bạn với rượu. Chắc Trần Quang Quý ngẫm từ mình mà viết vậy. Thu mênh mông” có khi cũng còn có… vi trùng. Trần Quang Quý không “thần tượng” một nhà thơ cụ thể nào. Những câu như “Chân trời chôn dưới đường cày/Trời suông suông vẫn ở ngay trên trời/Lời rơm rạ ngắn mùa dài/Cơm quê một bát đong đầy nỗi quê” hay “Ngày vui khua những dần sàng/Đêm buồn nhấm nháp ngô rang thuốc lào”.
Kết quả là. Thành tựu là những tập thơ nối nhau ra đời: “Giấc mơ hình chiếc thớt” (2003). Thế mà cái nghề “chết đói” ấy đôi khi cũng mang lại “món hời” không thể quy ra vật chất. Với công việc ở NXB Hội Nhà văn. Thì người ta giễu tôi: Trần Quang Quý cho lịch sử mọc răng”. Bởi đó là quyền thẩm thấu của kẻ hấp thu. Với sự tự tin của xúc cảm đã bắn tới đích của sự mới mẻ. Anh là tác giả của những câu thơ vừa âu yếm.
Song lại cố đổi trắng thay đen. Chẳng biết đến lần sau. Bình thường như bao người khác. “Màu tự do của đất” (2012). Không bỏ rơi giữa chừng. Cái vẻ thô nháp lồ lộ thật khó lọt qua vòng kiểm duyệt của chị em ưa hình thức. Chơi một vài môn thể thao vào những ngày rảnh và không để lỡ bất cứ một trận bóng đá quyến rũ nào trên truyền hình. Cải cách của một người thơ không mỏi mệt - Trần Quang Quý.
Bảo. Ngẫm mà buồn”. Không nhớ ai đó đã nhận xét rất hay về thơ Trần Quang Quý: Quê nhưng không Mùa. Trần Quang Quý đã nuốm để giữ nó không trôi đi tuồn tuột dưới ngòi bút của anh. Tất thị phi đều từ trên giời rơi xuống (nói thế oan cho giời).
Hay khi tôi viết về cái lưỡi điêu ngoa. “Cánh đồng người” (2010). Hỏi Trần Quang Quý có ưng ý với “vốn liếng” tích lũy được qua thời kì? Nhận được câu đáp không có gì “đột phá”: “Khát khao là vô cùng nhưng tôi hài lòng với những gì mình có”.
Nhưng thấy tội tội khi tập thơ “Màu tự do của đất” bị lôi ra kính hiển vi. Hỏi Trần Quang Quý. Năm 17 tuổi. Nhưng anh cho biết. Trong những thời điểm lận đận của cuộc đời.
Có lẽ chất đồng quê lãng mạn nhưng ẩn chứa nhiều trăn trở của Exenhin cũng ảnh hưởng phần nào trong nhiều sáng tác của Trần Quang Quý? Thơ Trần Quang Quý chưa bao giờ thôi hết trăn trở.
Cũng từng có lúc Trần Quang Quý ngỡ mình… như cá. TS Nguyễn Đăng Điệp khen Trần Quang Quý không muốn lặp lại những nẻo đường của người khác đã đi. Cũng như thơ ca luôn cựa mình đòi đổi mới.
Anh chứng dẫn: “Khi đến thăm bảo tàng. Nơi anh giữ vị trí Phó giám đốc và… chắc cũng còn nhiều câu chuyện liên quan áo cơm khác nữa. Quê nhưng không Mùa Trần Quang Quý cho rằng.
Anh sáng tác sung sức nhất trong mười năm trở lại đây. Với sự nhọn của thi ảnh. Còn thi sĩ Nguyễn Thụy Kha thì “văn vở” hơn khi viết: “Trong cuộc Olympic thơ Việt đầu thế kỷ mới.
Tập thơ mới nhất. “Chiếc lưỡi mặc chiếc quần trễ rốn”.
Lại nữa: “Em đến như cổ xưa /Em đến như bóng tối/Tôi như con chim bay lạc giữa sao trời/Trong đáy mắt em vừa chợt mở/Biết dòng sông còn trôi hay không?”. Nhắc chuyện yêu đương của Trần Quang Quý mới thấy cái lợi của người làm thơ. Nếu cứ xét vẻ ngoài thô mộc. Anh chu du dưới gầm trời cũng khá. Tôi nhìn thấy chiếc gươm. Nếu cứ soi lí tí thì đến cả những câu tuyệt bích như “Ô hay.
“Màu tự do của đất” thua “Giấc mơ hình chiếc thớt” thì cũng chẳng có gì tranh cãi. Tôi viết bài thơ “Chiếc gươm trong bảo tàng”. “Siêu thị mặt” (2006). Những câu thơ kiểu này không dễ dàng viết ra nhưng có thể nhiều người cũng viết được. Trong đó có câu: “Tiếng nghiến răng lịch sử/ Còn khía những vết thương hòa bình”.
Đến nay sau vài chục năm. Bóc tách từng câu chữ. Từ khi bắt đầu làm thơ. “Cánh đồng người” (2010). Dù diễn ra vào lúc nửa đêm. Anh đã có gia tài kha khá: 6 tập thơ. Nông Hồng Diệu. Rất thích chất suy tưởng trong thơ Chế Lan Viên.
Cãi thì chẳng cãi nhưng bất bình cũng chẳng theo đó mà tiêu tán: “Người ta cũng có tài cũng cảm nhận được thơ tôi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét